گلو درد همان التهاب ، سوزش یا درد گلو است که غالباً هنگام بلع تشدید می شود و عمدتاً ناشی از عفونت های ویروسی (سرماخوردگی ، کرونا) ، باکتریایی (استرپتوکوک) ، آلرژی ، هوای خشک یا محرک های محیطی مانند دود سیگار است. با رعایت بهداشت (شستن دست) ، استفاده از دستگاه بخور ، اجتناب از دخانیات و تقویت سیستم ایمنی می توان از آن پیشگیری کرد. در ادامه ، متخصص گوش و حلق و بینی خوب تهران به بررسی این مطلب می پردازد.
علل اصلی ایجاد گلو درد
درد گلو به دلایل عفونی و غیرعفونی به وجود می آید :
- عفونت های ویروسی : علت اصلی (۸۰-۹۰٪ موارد) شامل سرماخوردگی ، آنفولانزا ، کووید-۱۹ ، سرخک و آبله مرغان است که با تب ، سرفه و آبریزش بینی همراه است.
- عفونت های باکتریایی : شایع ترین آن استرپتوکوک گروه A است که نیاز به درمان آنتی بیوتیکی دارد.
- عوامل محیطی و آلرژی : آلرژی به گرد و غبار ، گرده گیاهان ، موی حیوانات و یا تحریک ناشی از آلودگی هوا و دود سیگار.
- خشکی هوا : تنفس در هوای سرد یا خشک (به ویژه هنگام خواب).
- رفلاکس معده (GERD) : برگشت اسید معده به حلق و ایجاد سوزش.
- فشار بر صدا : فریاد زدن یا صحبت طولانی.
علائم گلودرد
معمولاً با علائمی نظیر درد و خارش گلو ، دشواری در بلع ، قرمزی لوزه ها ، تورم غدد گردن و گرفتگی صدا همراه است که ریشه در عفونت های ویروسی (سرماخوردگی) یا باکتریایی (استرپتوکوک) دارد. علایم تشدید بیماری شامل تب بالا ، درد شدید هنگام بلع ، چرک روی لوزه ها ، گوش درد و تنگی نفس است که نیازمند مراجعه فوری به پزشک می باشد.
علایم و نشانه های عمومی گلودرد عبارت اند از :
🔴 احساس درد و خراشیدگی : احساس خارش یا درد که با بلعیدن یا صحبت کردن تشدید می شود.
🔴 علایم فیزیکی گلو : قرمزی، التهاب، تورم لوزه ها و گاهی اوقات وجود لکه های سفید یا چرک روی آن ها.
🔴 تورم غدد لنفاوی : غدد دردناک در ناحیه گردن یا فک.
🔴 گرفتگی صدا : صدای خشن یا بم.
🔴 علایم همراه (ویروسی) : آبریزش بینی ، عطسه ، سرفه ، تب خفیف و سردرد.
پیشگیری از گلو درد
- شستشوی مکرر دست ها : به ویژه قبل از غذا خوردن و پس از عطسه/سرفه.
- اجتناب از تماس نزدیک : دوری از افراد بیمار و مکان های بسیار شلوغ.
- مرطوب نگه داشتن هوا : استفاده از دستگاه بخور در خانه.
- پرهیز از محرک ها : عدم استفاده از سیگار و دوری از دود آن.
- نوشیدن مایعات فراوان : برای مرطوب نگه داشتن گلو.
راهکارهای تسکین گلو درد در منزل
غرغره آب نمک گرم ، نوشیدن مایعات گرم (چای با عسل، سوپ) ، استراحت کافی و صحبت نکردن و استفاده از کمپرس گرم برای گردن از جمله راه های تسکین این عارضه است.
نشانههای تشدید بیماری و گلودرد شدید (نیاز به پیگیری پزشکی)
اگر گلو درد بیش از سه روز طول بکشد و بهبود نیابد ، با تب بالای ۳۸.۵ درجه سانتی گراد همرا باشد یا هنگام قورت دادن آب دهان احساس خفگی یا ناتوانی کنید ، یعنی شدت یافته است. به علاوه ، لکه های سفید یا زرد روی لوزه ها که نشانه گلو درد استرپتوکوکی است نیاز به پیگیری فوری دارد. اگر درد از گلو به گوش ها منتقل شود یا شاهد راش پوستی (خارش یا جوش های ریز قرمز روی بدن) باشید ، درد گلو شدت یافته و باید به پزشک مراجعه کنید.
تشخیص گلو درد ویروسی از باکتریایی
✔️ ویروسی : به تدریج شروع می شود و معمولاً با سرماخوردگی همراه است.
✔️ باکتریایی (استرپتوکوک) : شروع ناگهانی و شدید ، همراه با درد بسیار شدید گلو و غدد متورم ، اما معمولاً بدون سرفه است.
در صورت مشاهده تنگی نفس ، آبریزش دهان (ناتوانی در قورت دادن) یا صدای تیز هنگام نفس کشیدن (استریدور) ، باید فوراً به اورژانس مراجعه کرد.
درمان گلو درد
درمان های خانگی مؤثر برای گلو درد شامل غرغره آب نمک ولرم ، نوشیدن مایعات گرم (چای عسل ، دمنوش آویشن) ، مرطوب نگه داشتن هوا ، استراحت ، و مصرف سوپ گرم است. ترکیب عسل ، لیمو و زنجبیل به کاهش التهاب کمک کرده و استراحت دادن به صدا و پرهیز از دخانیات ، روند بهبودی را تسریع می کند.
راهکارهای خانگی و گیاهی برای درمان گلو درد
| غرغره آب نمک | نصف قاشق چایخوری نمک در یک لیوان آب گرم، بهترین روش برای کاهش التهاب و مبارزه با عفونت است. |
| عسل و لیمو | مخلوط آب گرم ، لیمو و عسل به دلیل خاصیت ضدالتهابی و آنتی اکسیدانی بسیار موثر است. |
| دمنوش های گیاهی | دمنوش زردچوبه (ضد عفونت) ، آویشن ، ریشه شیرین بیان و گل گاوزبان به کاهش گلو درد کمک می کنند. |
| نوشیدنی ها و سوپ گرم | سوپ گرم ، شیر گرم و آب نبات سفت برای مرطوب نگه داشتن گلو و کاهش درد توصیه می شوند. |
| بخور و رطوبت |
استفاده از دستگاه بخور در اتاق خواب باعث جلوگیری از خشکی گلو و کاهش تحریک آن می شود. |
| استراحت صوتی | صحبت نکردن طولانی مدت برای استراحت تارهای صوتی ضروری است. |
اقدامات کمکی (پزشکی خانگی)
- مسکنهای بدون نسخه (OTC) : استفاده از داروهای ضدالتهاب مانند ایبوپروفن یا استامینوفن برای کاهش درد.
- قرصهای مکیدنی : قرص های مخصوص سرفه یا آب نبات سفت برای مرطوب نگه داشتن گلو.
- اجتناب از محرکها : دوری از دود سیگار ، آلودگی ، هوای خشک ، و مواد شوینده شیمیایی.
- خوردن مواد سرد : مکیدن یخ یا خوردن بستنی می تواند در ابتدا باعث تسکین درد شود.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم ؟
اگر گلو درد بیش از یک هفته طول بکشد ، همراه با تب بالا ، تنفس دشوار ، مشکل در بلع یا تورم شدید گردن باشد، باید سریعاً به پزشک مراجعه کرد.
